ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา คือ ภาษีที่จัดเก็บจากบุคคลทั่วไปที่มีเงินได้ตามเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนด โดยใช้อัตราก้าวหน้า (Progressive Tax) ตั้งแต่ 5% ถึง 35% ยิ่งมีรายได้สูง ยิ่งเสียภาษีในอัตราที่สูงขึ้น
ผู้มีเงินได้ทุกคนที่มีรายได้ถึงเกณฑ์ต้องยื่นแบบแสดงรายการภาษี (ภ.ง.ด.90/91) ภายในวันที่ 31 มีนาคม ของปีถัดไป หรือยื่นออนไลน์ขยายเวลาถึง 8 เมษายน
การคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดามี 3 ขั้นตอนหลัก:
ตัวอย่าง: เงินเดือน 30,000 บาท/เดือน (360,000 บาท/ปี)
รายได้ 360,000 - ค่าใช้จ่าย 100,000 - ลดหย่อนส่วนตัว 60,000 - ประกันสังคม 9,000 = เงินได้สุทธิ 191,000 บาท
ภาษี = 150,000 แรกยกเว้น + (191,000 - 150,000) × 5% = 2,050 บาท
ค่าลดหย่อนภาษีช่วยลดฐานเงินได้สุทธิ ทำให้เสียภาษีน้อยลง ค่าลดหย่อนที่ใช้บ่อย ได้แก่:
Ad Space
บุคคลธรรมดาที่มีเงินได้ถึงเกณฑ์ตามกฎหมาย คนโสดมีรายได้เกิน 120,000 บาท/ปี หรือคนแต่งงานมีรายได้รวมเกิน 220,000 บาท/ปี ต้องยื่นแบบ แต่ไม่จำเป็นต้องเสียภาษีถ้าเงินได้สุทธิไม่เกิน 150,000 บาท
นำรายได้ทั้งปี หักค่าใช้จ่าย (50% ไม่เกิน 100,000 สำหรับเงินเดือน) และหักค่าลดหย่อน ได้เงินได้สุทธิ แล้วคำนวณภาษีตามอัตราก้าวหน้า 5-35%
ค่าลดหย่อนส่วนตัว 60,000 บาท เป็นสิทธิ์ที่ทุกคนได้รับโดยอัตโนมัติ ไม่ต้องมีหลักฐานใดๆ
RMF (Retirement Mutual Fund) ต้องลงทุนต่อเนื่องทุกปี ถือจนอายุ 55 ปี ลดหย่อนได้สูงสุด 500,000 บาท ส่วน SSF (Super Savings Fund) ถือขั้นต่ำ 10 ปี ลดหย่อนได้สูงสุด 200,000 บาท ทั้งสองรวมกันไม่เกิน 500,000 บาท
ยื่นภาษีออนไลน์ได้ที่เว็บไซต์กรมสรรพากร (rd.go.th) โดยใช้แบบ ภ.ง.ด.90 (มีรายได้หลายประเภท) หรือ ภ.ง.ด.91 (มีเฉพาะเงินเดือน)
ภาษีหัก ณ ที่จ่าย คือภาษีที่นายจ้างหรือผู้จ่ายเงินหักไว้ล่วงหน้าทุกเดือน เมื่อยื่นภาษีสิ้นปี จะนำมาหักจากภาษีที่คำนวณได้ ถ้าหักไว้มากกว่าจะได้เงินคืน
เงินได้ที่ได้รับยกเว้นภาษี เช่น เงินรางวัลสลากกินแบ่งรัฐบาลไม่เกิน 20,000 บาท มรดกที่ได้รับไม่เกิน 100 ล้านบาท เงินได้จากการขายอสังหาริมทรัพย์ที่เป็นมรดกหรือได้มาโดยเสน่หา เงินชดเชยตามกฎหมายแรงงาน ค่าเบี้ยเลี้ยงเดินทางตามระเบียบ และเงินปันผลจาก BOI ที่ได้รับสิทธิ์ส่งเสริมการลงทุน
หากยื่นภาษีเกินกำหนด (หลัง 31 มี.ค. หรือ 8 เม.ย. สำหรับออนไลน์) จะถูกเรียกเก็บค่าปรับ 200 บาท (ยื่นภายใน 7 วัน) ถึง 2,000 บาท และต้องเสียเงินเพิ่ม 1.5% ต่อเดือนของภาษีที่ต้องจ่าย โดยเศษของเดือนนับเป็น 1 เดือน หากไม่ยื่นเลยอาจถูกปรับสูงสุด 200,000 บาท หรือจำคุกไม่เกิน 1 ปี
เครื่องมือนี้ใช้เพื่อการประมาณการเบื้องต้นเท่านั้น ผลลัพธ์อาจแตกต่างจากการคำนวณจริงของกรมสรรพากร กรุณาปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีหรือตรวจสอบกับกรมสรรพากรสำหรับการยื่นภาษีจริง